Ön tarih devirlerinden kalan ve henüz hiçbir bilmsel araştırmanın yapılmadığı İstifan yöresinde özellikle kaya mimarisi önemlidir. Burada "Paphlagonia tipi" kaya mezarları vardır.Mezar odalarının cepheleri anıtsal cephe mimarisinin özelliklerini taşır. Bu kaya mezarlarının Pontus krallarına ait olduğu anlaşılmıştır.Liman Çalışmları sırasında atılan dinamitlerle giriş kısmı kapanmıştır. En kısa zamanda kazı çalışmaları ile bu tarihi ve antik değerlerin toplumumuza kazandırılması en büyük dileğimizdir.
Eski Ayancık Evleri
Eski bir yerleşim yeri olan Ayancık'ta şehir mimarisi 1. Dünya savaşı öncesi bölgede yaşayan Rumlar ve daha sonraları Kereste Fabrikasını kuran Belçikalılardan etkilenmiştir. Özellikle şehrin iç kesiminde ve sahilin bazı yerlerinde inşa edilmiş taş evler tipik Rum, Yunan mimarisi örnekleridir. Bugün hala ayakta kalanların bir çoğunun kullanıldığı bu evler iki kat üzerine alınlarına süslemeler, kemerler yapılarak inşa edilmiş evlerdir.
Belçikalıların mimari tarzından etkilenerek yapılan ahşap evler ise genellikle sahil kesiminde bulunmaktadır. Bu evlerin tüm malzemesi ahşap olup genellikle iki katlı içten merdivenli ve bahçeli evlerdir. Kereste fabrikasını kuran Belçikalılar ve Almanların fabrika arazisi üzerine yaptıkları lojmanlar ve işçilerin yaşadığı koloni evleri bunlara verilebilecek örneklerdendir.
Bugün çoğunluğu bakımsız olan ve terk edilerek yıkılan bu evlerin korumaya alınarak turizme kazandırılması gerekmektedir. Ancak ülke genelinde sorunlu olan bu tür evler bir kaç merkez dışında henüz ele alınabilmiş değillerdir.
Köy Evleri
Ayancık ve yöresinin köy evleri mimari özellikleri bakımından diğer yörelerden belirgin farklılıklarla ayrılmaktadırlar. Bu evler bölgede çok yaygın olan Kestane ağaçlarından yapılmış , bir veya iki katlı, verandalı, bazıları dekoratif çıkıntılara sahip, ahşap üzerleri oyularak süslenmiş çatılı evlerdir.
Çatı döşemesi bölgedeki fay kırıklarından elde edilen yassı taşlarla yapılan bu evler çivi kullanılmadan imar edilmektedirler. 5-10 cm arasındaki kalasların ahşap çivi ve takozlarla birbirine tutturulması ile örülen bu evlerin çatısına döşenen ağır taşlar kalasların oturmasına ve binanın daha da sağlam olmasına katkı sağlamaktadırlar.
Genellikle girişte büyük bir sofadan oluşan bu evlerin sofaya açılan diğer odalarının her birinde dolap ve banyo bulunmaktadır. Bu eski Türk geleneği olarak birkaç kuşak ailenin aynı evi paylaşmasından kaynaklanmaktadır.
Aynı yapım özellikleri ambar, selendir gibi binalarda da kendini göstermektedir. Bugün köylerden yaşanan göçler sonucunda büyük çoğunluğu boş kalan bu evlerin turizme kazandırılması ve Köy pansiyonculuğunun bölgede desteklenip yaygınlaştırılması yöreye ekonomik bakımdan büyük destek sağlayacak kapasitededir.
Çamurca Plajı
Ayancıktan İstifan'a değin bir koylar zincirinin ilk halkası olan Çamurcu, harika kumu, sığ denizi ile güzel bir doğal plajdır. Yaz günleri Ayancık'lılarla birlikte, yerli ve yabancı turistlerle dolar, taşar. İleride Ortalık Plajı ve Ayancık Köyü doğal Plajları da ünlüdür.
Gelincik Burnu
Yine Ayancık'tan İstifan'a giderken Çamurca Plajına gelmeden önce denize doru süzülmüş doğal bir burundur. Genelde balık tutmak ve piknik yapmak için çok uygun bir yer olup, muhteşem bir görüntüye sahiptir.
Harzana Plajı
Ayancık'ın 11 km doğusunda bulunan Harzana Plajı ilçenin en çok talep gören yerlerinden biridir. 500 metre uzunluğunda ki kumsalı ve akşam serinliği ile romantik gün batımı manzaraları Harzana Plajı'na eşsiz bir görünüm katmaktadır. Çadır kurarak tatil yapmak isteyenler için Harzana Plajı en güzel mekanlardandır. Plajda yeme içme ihtiyacını karşılayacak küçük tesisler bulunmaktadır.
Kuğu Yalısı
İlçe merkezine 3 km uzaklıkta olan Kuğu Yalısı dip güzelliği yönünden dikkat çekici bir koydur. Deniz ve Orman'nın bütünleştiği ender yerlerden birtanesidir.Deniz ve ormandan yararlanmak, sakin bir tatil geçirmek, günü birlik piknik yapmak için mükemmel ortamlar sunar. Ayrıca, Kuğu Yalısın'da ziyaretçilerin konaklayabilmesi için küçük tesisler mevcuttur.
Gebelit Koyu
Ayancık'a uzaklığı 30 km'dir. Çay yatağının alüvyonları ile oluşmuş bir koydur. Kıyıları çakıllı olan koyun diğer koylardan farkı buradaki çayın iç kesimlerine kadar teknelerin yanaşmasına müsait olması sebebiyle barınak gibi kullanılabilmektedir. Buradan civardaki birçok koy ve kumsala geziler düzenlenmektedir. Karadeniz'in mavi sularına yelken açıp doğanın kucaklaştığı şirin koyları keşfetmek artık hayal olmaktan çıkmıştır.
